Zeynep TOKER
zeynep.toker@yellowbos.com

Bazı şarkılar yaşananları anlatır, bazılarıysa hiç yaşanmamış ihtimallerin peşinden gider. Yağmur Ender, “Uykusuzlar Koğuşu” ile başladığı üçlemenin ikinci halkası “Gece Nöbeti” ile tam da bu ihtimallerin bıraktığı izlere odaklanıyor. 23 Ekim’de yayımlanan yeni teklisi, kirli ve dokulu blues-rock sound’unu canlı enstrümanların doğal tınılarıyla buluştururken sanatçının müzikal yolculuğunda da yeni bir dönemin kapısını aralıyor.

Söz ve bestesi Yağmur Ender’e ait olan “Gece Nöbeti”, sanatçının “Uykusuzlar Koğuşu” parçasında da birlikte çalıştığı İngiliz prodüktör Jake Holt imzasını taşıyor. Ses mühendisliğini Mete Uncu’nun üstlendiği şarkı, kusursuzlaştırılmış bir prodüksiyon yerine enstrümanların ve vokalin doğal karakterini koruyan yaklaşımıyla dikkat çekiyor.

Ancak “Gece Nöbeti” yalnızca müzikal bir değişimin değil, aynı zamanda daha kişisel bir yüzleşmenin de parçası. İlk şarkının kalabalığından uzaklaşan anlatı, bu kez insanın kendi içinde sürdürdüğü sessiz bir nöbete dönüşüyor. Yaşanmamış ihtimaller, söylenmemiş sözler ve kapanmamış kapılar, üçlemenin henüz tamamlanmamış hikayesinde kendine yer buluyor. Yağmur Ender ile yeni teklisi “Gece Nöbeti”, üçlemenin duygusal yolculuğu, canlı kayıtların müziğindeki yeri ve şarkı sözlerinde bilinçli olarak bıraktığı boşluklar üzerine konuştuk.

“Uykusuzlar Koğuşu” ve “Gece Nöbeti” ile blues-rock tınılarının öne çıktığı bir müzikal dünyayla karşılaşıyoruz. Bu iki şarkı, müzikal yolculuğunuzda nasıl bir dönemi temsil ediyor?

Sanırım artık nasıl bir müzik yapmak istediğimi tarif etmekten ziyade, onu gerçekten yapmaya başladığım bir dönemi temsil ediyorlar. Uzun zamandır rock müziğe, özellikle de daha kirli, dokulu ve canlı sound’lara yakınım. Ama “Uykusuzlar Koğuşu” ve “Gece Nöbeti”yle birlikte bu tarafım ilk kez bu kadar merkezde duruyor. Ben kayıtta insanı duymayı seviyorum. Gitarın tele değdiği yeri, vokalin nefesini, davulun bir makine gibi değil gerçekten biri tarafından çalındığını hissetmeyi… Bir şarkının kusursuzluğundan çok karakteriyle ilgileniyorum sanırım. Fazla temizlendiğinde bazen duygunun da temizlendiğini düşünüyorum. Bu iki şarkı o yüzden benim için sadece blues-rock’a yaklaştığım iki single değil. Kendi sesime biraz daha yaklaşabildiğim bir eşik gibi. Bundan sonra yapacağım müzikte de sanırım en çok korumak istediğim şey bu olacak, güçlü ama pürüzsüz değil, karanlık ama gösterişli değil, gerçekten yaşamış gibi duyulan şarkılar.

“Gece Nöbeti”, yaşanmamış ihtimallerin insanda bıraktığı izleri anlatıyor. Sizce gerçekleşmemiş bir ihtimali, bazen yaşanmış bir hikayeden daha uzun süre taşımamızın nedeni ne?

Çünkü yaşanmış şeylerin gerçek hayat tarafından bozulma şansı vardır. Birini gerçekten tanırsınız, bir şey gerçekten olur, güzel taraflarının yanında hayal kırıklıkları da birikir ve bir noktada elinizde ne yaşadığınıza dair somut bir gerçek kalır. İhtimallerin böyle bir yükümlülüğü yok. Gerçekleşmemiş bir şey, zihnimizde sonsuza kadar en güzel ihtimaliyle yaşayabiliyor. Nerede yanlış yapacağını, hangi sabah sıradanlaşacağını, hangi cümlede büyüsünün bozulacağını hiçbir zaman görmüyoruz. Belki de tam bu yüzden bazen olmayan bir şeyi, gerçekten yaşadığımız bir şeyden daha çok özleyebiliyoruz. Bence insanı asıl zorlayan da “ne kaybettim?” sorusundan çok, “ne olabilirdi?” sorusu. Çünkü ilkine zamanla bir cevap bulabiliyorsunuz. İkincisinin cevabı yok. “Gece Nöbeti” biraz o cevapsızlığın içinde yaşıyor. Şarkıda kapısı kapanmamış bir şey var ama o kapının arkasında gerçekten ne olduğunu hiçbir zaman öğrenemiyoruz. Belki de bazı ihtimalleri bu kadar uzun taşımamızın sebebi, onları kaybetmiş olmamız değil; hiçbir zaman sınayamamış olmamız.

“Uykusuzlar Koğuşu” ile başlayan üçlemede, ilk şarkının kalabalığından “Gece Nöbeti” ile daha kişisel bir yüzleşmeye geçiyoruz. Bu üçlemenin duygusal yolculuğunu nasıl kurguladınız?

Aslında kurgulamadım. Belki de en sevdiğim tarafı bu. Bu şarkıları oturup “şimdi bir üçleme yazacağım” diyerek yazmadım. Farklı zamanlarda geldiler. Sonradan yan yana koyduğumda, birinin sustuğu yerde diğerinin konuşmaya başladığını fark ettim. Ben üçlemeyi kronolojik bir hikâye gibi görmüyorum. Aynı gecenin farklı saatleri gibi geliyor bana. Saat değiştikçe oda aynı oda ama insan aynı insan değil. “Uykusuzlar Koğuşu”nda henüz kendi zihninin içinde kaybolan biri var. “Gece Nöbeti”nde artık bazı şeylerin adını koyabilecek kadar yaklaşıyoruz. Son şarkıda ise o mesafe neredeyse tamamen kayboluyor. Ve sanırım üçüncü şarkının benim için bu kadar ağır olmasının sebebi de bu. Orada korunacak çok fazla mesafe kalmıyor. Üçünü yan yana koyduğumda bana tamamlanmış bir hikâyeden çok, aynı meselenin insanda zaman içinde bıraktığı üç ayrı kayıt gibi geliyorlar. Biri diğerini açıklamıyor; ama her biri öbüründe eksik kalan bir cümlenin devamını taşıyor.

“Gece Nöbeti” için yeniden Jake Holt ile çalıştınız. Canlı enstrümanların ve doğal kayıtların öne çıktığı bu şarkıda, prodüksiyon açısından özellikle korumak istediğiniz duygu neydi?

Jake’le baştan beri konuştuğumuz şeylerden biri, şarkının fazla “güzel” olmaması gerektiğiydi. Bunu kötü duyulsun anlamında söylemiyorum; fazla steril, fazla düzgün, bütün köşeleri törpülenmiş bir kayıt istemiyordum. “Gece Nöbeti”nin biraz sürtünmesi gerekiyordu. Davulun, gitarların, basın gerçekten çalındığını hissettirmesi; vokalin de insan kalması benim için önemliydi. O yüzden şarkıda MIDI kullanmadık, bütün enstrümanları canlı kaydettik. Bir yandan da şarkının dinamiklerini korumaya çalıştık. Bazı bölümlerin neredeyse kendi içine konuşması, bazı bölümlerinse büyüyüp üstünüze gelmesi gerekiyordu. Jake prodüksiyonda, Mete de mix ve mastering aşamasında şarkının o ham tarafını törpülemeden büyütmeyi başardı. Benim için önemli olan da tam olarak buydu. Çünkü “Gece Nöbeti”nin duygusu biraz kusurlarının içinde zaten. Onları temizlersek şarkının karakterinden de bir şey eksileceğini düşünüyordum.

Şarkılarınızda şiirsel anlatım önemli bir yer tutuyor. Duyguları doğrudan ifade etmekle imgeler aracılığıyla anlatmak arasındaki dengeyi nasıl kuruyorsunuz?

Bir cümleyi yazdığımda kendime sık sık şunu soruyorum: “Bu gerçekten bir şey söylüyor mu, yoksa sadece güzel mi duyuluyor?” Çünkü şiirsel dili çok seviyorum ama şiirselliğin bazen duygunun arkasına saklanmak için de kullanılabildiğini düşünüyorum. Bir metaforun güzel olması benim için yetmiyor; altında gerçek bir şey yoksa çok çabuk hissediliyor. Bazı duyguların adı vardır ve adını söylemek gerekir. Bazılarında ise doğrudan söylediğiniz anda büyüsünü kaybedersiniz. Ben sanırım en çok ikisinin arasındaki o ince yerde yazmayı seviyorum. “Gece Nöbeti”ndeki “mavi bir yer” mesela benim için çok net. Neresi olduğunu, nasıl hissettirdiğini biliyorum. Ama onu tarif etmeye başladığım anda biraz küçülecekmiş gibi geliyor. Dinleyenin zihninde benim gördüğümden bambaşka bir yere dönüşebilmesi daha kıymetli. Şarkının her boşluğunu ben doldurursam geriye dinleyene ait hiçbir yer kalmıyor. O yüzden bazı kapıları bilerek açık bırakıyorum. Ben nereden girdiğimi biliyorum; herkesin aynı kapıdan çıkması gerekmiyor.

“Uykusuzlar Koğuşu” ile başlayan üçlemenin son şarkısı henüz dinleyiciyle buluşmadı. Üçleme tamamlandığında dinleyicide nasıl bir iz bırakmasını istiyorsunuz?

Üçleme tamamlandığında dinleyenin “hikâye bitti” demesinden çok, bir süre sessiz kalmasını isterim sanırım. Çünkü bu şarkıların hiçbirinde gerçek anlamda bir çözülme yok. Birinci şarkının sonunda her şey yerine oturmuyor. “Gece Nöbeti” de kimseyi iyileştirip eve göndermiyor. Son şarkıysa, benim için, bütün bu serinin en ağır yeri. Orada teselli etmek gibi bir niyetim de pek yok açıkçası. Belki geriye biraz rahatsız edici bir tanıdıklık bırakmasını isterim. Bir cümleyi duyup “bunu ben de biliyorum ama hiç böyle söylememiştim” hissi gibi. Şarkı bittikten sonra bile insanın içinde bir iki kelimenin dolaşmaya devam etmesi gibi. Benim sevdiğim müzik bana ne hissetmem gerektiğini söylemez. Daha çok, zaten içimde olan bir şeyi bulup ışığın altına koyar. Bazen o şeye bakmak iyi hissettirmez ama en azından artık oradadır. Bu üçlemenin de öyle kalmasını isterim: teselli eden değil belki, ama insanın kendi içinde sakladığı bir yere denk gelen bir şey olarak.

Son olarak Back on Stage okurlarına ve dinleyicilerinize ne söylemek istersiniz?

“Gece Nöbeti” çıkana kadar onu olabildiğince anlatmaya çalıştım. Nasıl duyulduğunu, nasıl yapıldığını, kafamda nasıl bir yerde yaşadığını… Şimdi biraz susmak istiyorum açıkçası. Çünkü bir noktadan sonra şarkıyı açıklamaya devam etmek, dinleyenin onunla kuracağı ilişkiye müdahale etmek gibi geliyor. O yüzden bundan sonrası bende değil. Dinleyen, paylaşan, bir cümlesini alıp kendi hayatında başka bir yere koyan herkese gerçekten teşekkür ederim. Bir şarkının başına gelebilecek en güzel şey sanırım yazıldığı hikâyeden çıkıp hiç tanımadığı insanların hikâyelerine karışması. Back on Stage’e de bu alanı açtığı için ayrıca teşekkür ederim. Bir de küçük bir ricam olsun: “Gece Nöbeti”ni mümkünse gece dinleyin. Bazı şarkılar gündüz fazla açıklanıyor.