Seattle, müzik denildiğinde akla daha çok grunge rock ile gelir, ancak şehrin müzik sahnesi uzun yıllardır derin bir caz damarı barındırıyor. 1990’larda bile, flanel gömlekler ve gürültülü gitar akorlarıyla yükselen grunge müzik sahnesinin gölgesinde, trompetçi Thomas Marriott, caza gönül vermiş genç müzisyenler için ideal bir ortam bulmuştu. Şehrin merkezinde, müzisyenlerin düşük maliyetli, düşük baskılı bir ortamda gelişebileceği bir caz ütopyası vardı. “Sadece enstrümanınızı alıp sokaklarda tanıdık yüzlere rastlayabilirdiniz” diye hatırlıyor Marriott.
Bugün 48 yaşında olan Marriott, bölgedeki caz topluluğunun uzun süredir önemli bir figürü. Kendi kariyerinde hem caz sahnesinde hem de New York’ta ödüller kazanmış biri olarak, caza olan tutkusunu Seattle’da sürdüren Marriott, caz sahnesinin devamlılığı için neyin gerekli olduğunu çok iyi biliyor: “Sahneler, ustalar ve gençler. Bütün döngü bu.”
Ancak Seattle’ın sanat dünyası, artan kiralar ve ekonomik baskılarla boğuşuyor. Küçük ve orta ölçekli caz mekanları zorlanıyor. Marriott, şehrin müzisyenler için sunduğu ücretlerin “korkunç” olduğunu belirtiyor. “Caz ekonomik olarak bir ticari girişim değil” diyor. Kiralar çok yüksek, masalar yeterince hızlı değişmiyor ve insanların müzik zevkleri de değişmiş durumda.
AMAÇ: CAZIN ÖNÜNDEKİ ENGELLERİ AZALTMAK
Cazın yavaş yavaş yok oluşuna tanıklık etmekten yorulan Marriott, 2021’de Seattle Jazz Fellowship adlı kar amacı gütmeyen bir kuruluş kurarak çözüm arayışına girdi. Bu kuruluşun amacı, caz müzisyenleri ve dinleyiciler arasında bir topluluk oluşturarak mentorluk sistemini artırmak ve cazın önündeki engelleri azaltmak.
Bu yıl Fellowship, tarihi Pioneer Square mahallesine taşınarak yeni bir aşamaya geçti. 1891 yapımı Globe Binası’nda kendine bir yer bulan Fellowship, düşük maliyetli ve caz topluluğuna uygun bir alan bulmuş durumda. Bina, 1889’daki Büyük Seattle Yangını’ndan sonra inşa edilen taş cepheye sahip. Marriott, binanın sahibi Ilze Jones ile yaptığı anlaşma sayesinde, kira ödemeden ancak sigorta ve giderleri karşılayarak buraya yerleşti. Ancak binanın camında hâlâ “Kiralık” yazısı duruyor, çünkü bina uzun vadeli bir kiracı arayışında.
Mekanda masalar yok, sahne arkasında bir dinlenme odası yok, ve biletler için önerilen bağış sadece 20 dolar. Marriott, bu basit konsepti ülkenin dört bir yanındaki dinleme odalarından ilham alarak oluşturdu. Seattle Jazz Fellowship’in finansal modeli ise hibe, bireysel bağışlar, yıllık üyelikler ve bilet satışlarına dayanıyor. Kuruluş, 2023’te sanatçılara 100.000 dolar dağıtırken, bu yıl şimdiye kadar 160.000 dolar dağıttı. Marriott, Fellowship modelinin “kesinlikle” diğer şehirlerde de uygulanabilir olduğunu düşünüyor: “Biraz daha temkinli olursak, sadece üyeliklerle bu işi yürütebiliriz.” Ancak Marriott için bu organizasyon ekonomiden çok daha fazlası. Cazı yeniden canlandırmak ve müzisyenlerin sadece akademik eğitimden çok, gerçek sahne deneyimi kazanmalarını sağlamak onun asıl amacı.
Seattle Jazz Fellowship, cazın hem entelektüel yönünü hem de duygusal derinliğini anlamak için 89 yaşındaki tromboncu Julian Priester’ı sanatçı rezidans programına dahil etti. Priester, cazın kökleriyle Seattle’ın en derin bağlantılarından biri. 1979’da Seattle’a taşınan Priester, Max Roach, Sun Ra ve Herbie Hancock gibi dev isimlerle çalışmış, cazın önde gelen isimlerinden biri. Priester, Fellowship için verdiği “Julian Speaks” adlı derslerinde, genç müzisyenlere cazın özünü öğretmeye devam ediyor: “Dinlemeyi öğrenin. Ego’nuzdan sıyrılmak zor.”
Bu gönderiyi Instagram’da gör
KİRA SORUNU DEVAM EDİYOR
45 yaşındaki piyanist Marina Albero, Fellowship’te düzenli olarak performans sergileyen müzisyenlerden biri. Albero, “Bu sadece bir mekan değil,” diyor. “Bu projenin güzelliği, bir topluluk oluşturması.” Seattle’ın caz müzisyenlerinin toplanabileceği, birbirlerini dinleyip gelişebilecekleri düşük maliyetli bir ortama ihtiyaç olduğunu vurguluyor.
Ancak Fellowship’in Globe Binası’ndaki geleceği belirsiz. Bina Mart ayında el değiştirdi ve Marriott’un sözleşmesi en az Kasım’a kadar geçerli. Marriott, yeni bir anlaşma umudu taşısa da, alternatif mekanlar aramaktan vazgeçmiş değil. “Fellowship, mekan değil, insanlardır” diyor Marriott. “Önemli olan, bu müzik ve müzisyenler için bir hizmet sunuyor muyuz?”
Seattle Jazz Fellowship, caz müziğini yaşatmak ve topluluğu bir araya getirmek için mücadele ediyor. Şehirdeki artan mali baskılara rağmen, Marriott ve ekibi bu sanatı ayakta tutmak için çaba sarf ediyor. Türkiye’deki caz müzisyenler ve kurumların henüz benzer bir girişimi bulunmuyor.
